MUTFAK KÜLTÜRÜMÜZDEN ÖRNEKLER

PİLAVLARIMIZ

Arapgir pilavları deyipte geçmeyin. 25 çeşitten fazla pilavlarımız var. Sizlere bu pilavların isimlerini ve bazılarını,yapılışlarını açıklamaya çalışacağım. Pilavlar hepimizin bildiği gibi bulgur veya pirinçten yapılır. Atalarımız sofralarını zenginleştirmek için pilava ne güzel şeyler yakıştırmışlardır.

1_Sade Bulgur Pilavı: Üç çeşit yenilir. Sade yenildiği gibi kış günleri sıcak sütle karıştırılıp sütlü pilav olarak yeyip insanların içini ısıtmışlar. Yaz günleri yoğurt veya ayranla karıştırılarak nane,salatalık,soğan doğrayıp yaz çorbası elde edilerek insanların içini ferahlatmıştır.

2_Sade Pirinç Pilavı: Sade pirinç pilavı olarak yenildiği gibi tuzsuz pişirilir. Şekerden pelize üzerine dökülerek düğünlerde, davetlerde gönderilir. Kız tarafından damada gönderilen damat yemeğine konur, tatlılığın, yumuşaklığın simgesi olur. Etli pirinç pilavı yapılarak sofralarımızı güzelleştirir.

3_Gaburgalı Pilav: Sade bulgur pilavı ile pişirilerek birbirlerine karıştırılır. Davar kaburgasından kızartılarak üzerine konulur veya davar boşu, bol baharatlı malzeme ile doldurulur, piştikten sonra pilavın üzerine konulur, üzerine bol maydanoz, karabiber serpilir. Düğünlerimizin, davetlilerimizin baş yemeklerindendir.

4_Etli Pilav: Tenceremize yeterli su,tuz,kuru soğan,beyaz nohut koyarak etimiz pişirilir. Et kenera alındıktan sonra et suyuna bulgur, pirinç karışımı pilavımızı pişiririz. Etimizi diddikten sonra kırmızı biberli yağda kızartılır, pilavın içine karıştırılarak üzerine bol maydanoz, karabiber serpilerek yenir.

5_Tavuklu Pilav: Muhakkat biliyorsunuzdur ama birde Arapgir'de bizim yaptığımızı anlatayım.Temizlenmiş tavuğun içerisine baharatlı malzemesi doldurulup dikiltikten sonra tenceremize yeterince su koyarak bir miktar mıhaşerle (kara nohut yarması) bir baş soğan doğranılarak pişirilir. Pişen tavuk kenera alınarak suyuna bulgur, pirinçkarışımı pilavımızı pişirerek üzerine pişen tavuğumuzu koyar, karabiber, maydanozda serper afiyetle yeriz.

6_Gavurmalı Pilav: Taze et olmadığı zamanlar evdeki hazır kavurmadan mıhaşerli yapılır. Arapgir'de isenizkış günü her taraf karla kaplı, çarşı uzak, habersiz misafirler geldi, hiç düşünmeden kavurmalı pilavınızı yaparsınız. Bahçeden çıkan turp veya piçekli (havuç) ile salatanızı yaparsınız, ahırdaki hayvanın yoğurdu, ayranıda varsa sizin keyfinize diyecek yoktur.

7_Ciğerli Pilav: Çiğer kütükte satırla dövülerek kıyma haline getirilir, herhangi bir yağla kavrulur, kaplara dökülerek doldurulur kalıp halinde saklanır.canınız istediği zaman ciğerli pilavınızı yaparsınız.

8_Balıklı Pilav: Arapgir'imizin meşhur pilavındandır. Erbabı yaparsa şahane olur, yeme ile doyum olmaz. hele kozluk çayına ailece gitmişseniz 3-4 tane büyük balık tutabildinizse, mutlaka balıklı pilav pişer, yanında da bolca salata, deymeyin keyfine. (Hala Kozluk Çayında balık kaldıysa tabi!!!).

9_Gendime (Döğme) Pilavı: Gendime çeşitli yemeklerde kullanılır. Bunların dışında gendime gelir. Gendime çorbası, aşure çorbası , tarhana, keşkek v.s. gibi yiyeceklerde kullanılır.

10_Keşkek: Bir çeşit pilavımızdır. Keşkek ismi bazılarımıza yabancı gelebilir. Yapılışı; tencereye yeterince su, bir baş soğan, kuşbaşı doğranmış çelem veya kuşbaşı doğranmış et et veya kavurma ile yapılır. Pişen pilavın üzerine soğaraçlı yağ dökülerek yenilir. (Soğaraç, soğan, salça, kırmızı toz biber ile yağ kızartması)

11_Erişte Pilavı: Güzün erişte kesilip kurutulduktan sonra bir kızmı sacda kavrularak pilavlık yapılır. Eriştenin çoğunuda çorba için saklarız. (Atalarımız yıllar önce bugünkü makarnayı erişte olarak yapmış yemişler.) Erişte pilavımız bilhassa kış günleri habersiz misafir geldiği zaman yapılır. Yanında ekseri vişne reçeli veya üzüm reçeli ezilir şerbet olarak içilir.

12_Lapa: Bir çeşit pilavımızdır. Bulgurun ufağı düğürden senede bir kaç defa yapılır, bol soğaraçlı tereyağı üzerine dökülür, salata veya ayranla afiyetle yenir. Bu pilavımızın haricinde Mercimekli Pilav, Mıhhaşşerli Sebzeli, Domatesli, Fasulyeli (taze fasulye), Parlacıklı, Işgınlı, Yoncalı, Püsküllü Pilav (üzüm asmasının nazik yerlerinden ve yapraklarından) v.s. çeşitlerimizi çoğaltabiliriz.

TARHANALARIMIZ

Yöremizde üç dört çeşit tarhana yapılır.

1_Günlük Tarhana: Bol yoğurdunuz veya ayranınız varsa canınızda tarhana yemek istiyorsa, gendimenizde varsa hemen tencereyi ocağa koyarsınız, karıştırması biraz zahmetli olur ama katlanacaksınız. Çünki tarhana yemek kolay değil. Pişen tarhananın artasına büyükçe bir top tereyağı koyup karıştırırsınız. Yağ tarhananın sıcaklığı ile erirken siz yemeğe başlarsınız. Bir tarafı bol yağlı, bir tarafı yavan çok daha neşeli olur. Yanında soğanınız varsa daha güzel olur. Fazla yapılırsa ertesi güne kadar soğur, soğuğunuda yine yiyeceğiniz zaman tereyağı ile kavurur yersiniz, daha güzel olur.

3_Tatlı Tarhana: Arapgir'imizinde tatlı tarhanası unutulmaya yüz tutmuş gibi. Üzüm şırasından düğür, gendime veya döğme ufağından yapılır. Taze iken, üzerine tzsuz tereyağı ve dövülmüş ceviz serpilerek tatlı niyetine yenilir. Fazlası parça parça kurutulur. Kışın sıcak su ile yumuşatılıp topları ezildikten sonra yeniden bir daha kaynatılıp aynı şekilde tatlı niyetine yenilir.

ÇORBALARIMIZ

Kış, yaz eksik olmayan çorba çeşitleri ile sofralarımızı süsleriz. Bunların bazıları şunlardır.
1_Erişte Çorbası: Kavrulmuş kıyma veya kavurma ile yapılır, bol mercimek, yeterince erişyesi salındıktan sonra üzerine bol reyhan ve kırmızı biberle eritilmiş tereyağı dökülerek afiyetle yenilir. Yanında da turşu olursa bütün yorgunluğu alır.
2_Tarhana Çorbası: Çelemsiz iyi olmaz. Kekik ve bahçe anuğu (nane) de bolca serpilir, üzerine de kırmızı biberli eritilmiş tereyağı, yanında da turşu, tadına doyum olmaz.